Amatlylygyň dolandyryşyny we beýanyny ulanmak üçin, onuň belli bir klassifikasiýa usulyny kabul etmek gerek. Standart bölekler birnäçe giňden ulanylýan berkidiji klassifikasiýa usullarynda jemlenendir:
1. Biziň pudagymyza görä klassifikasiýa
Berkidijileriň ulanylyşynyň dürli ugurlaryna görä, halkara berkidijiler iki kategoriýa bölünýär: biri umumy maksatly berkidijiler, beýlekisi howa-kosmos berkidijileri. Umumy maksatly berkidijiler köplenç ulanylýan adaty berkidijilerdir. Bu görnüşli berkidiji standartlary halkara derejesinde ISO/TC2 tarapyndan işlenip düzülýär we dürli ýurtlarda milli standartlaryň ýa-da standartlaşdyrma birleşikleriniň çäginde peýda bolýar. Hytaýyň berkidijiler üçin milli standartlary Berkidiji Standartlaşdyrma boýunça Milli Tehniki Komitet (SAC/TC85) tarapyndan bellenilýär. Bu berkidijiler umumy sapaklary we mehaniki häsiýetleri ulanýarlar, maşyn gurluşyklarynda, elektronikada, ulagda, dükanlarda, gurluşykda, himiýa senagatynda, gämi gatnawlarynda we beýleki ugurlarda, şeýle hem howa-kosmos ýerüsti önümlerinde we elektron önümlerde giňden ulanylýar. Mehaniki häsiýetleri bahalandyrma ulgamy berkidijileriň toplumlaýyn mehaniki häsiýetlerini görkezip biler, ýöne esasan ýük göterijilik ukybyny görkezýär. Ulgam, adatça, diňe belli bir material derejeleri bilen çäklenmän, diňe material kategoriýalary we komponentleri bilen çäklenýär. Siziň üçin standart bölekler
Aerokosmos berkidijileri aerokosmos ulaglary üçin niýetlenendir, şeýle berkidijiler halkara ISO/TC20/SC4 standartlarynda işlenip düzülýär we degişli edilýär. Hytaýyň aerokosmos berkidijileri milli harby standartlar, awiasiýa standartlary we aerokosmos standartlary bilen bilelikde berkidijilerdir. Aerokosmos berkidijileriniň esasy aýratynlyklary aşakdakylardyr: standart bölekler size hödürlenýär..
(1) Bu sapak MJ sapagyny (metriki ulgam), UNJ sapagyny (imperiýa ulgamy) ýa-da MR sapagyny ulanýar.
(2) Berkligiň derejesini kesgitlemek we temperatura derejesini kesgitlemek kabul edilýär.
(3) Ýokary berklik we ýeňil agram, berklik derejesi, adatça, 900Mpa-dan ýokary, 1800MPa-a çenli ýa-da ondan hem ýokary.
(4) Ýokary takyklyk, gowy gowşama garşy iş we ýokary ygtybarlylyk.
(5) Çylşyrymly gurşawlara uýgunlaşyp bolýar.
(6) Ulanylýan materiallara berk talaplar. Siziň üçin standart bölekler
2. Adaty däp-dessurlara görä
Hytaýyň däp bolan endiklerine görä, berkidijiler boltlara, ştiftlere, gaýkalara, wintlere, agaç wintlerine, öz-özüne degýän wintlere, şaýbalara, perçinlere, iňňelere, saklaýjy halkalara, birleşdiriji witslere we berkidijilere - gurluşlara we beýleki 13 kategoriýa bölünýär. Hytaýyň milli standartlary bu klassifikasiýa eýerýär.
3. Standart klassifikasiýanyň işlenip düzülmegine göräStandartlaryň işlenip düzülmegine görä, berkidijiler standart berkidijilere we standart däl berkidijilere bölünýär. Standart berkidijiler milli standart berkidijiler, milli harby standart berkidijiler, awiasiýa standart berkidijiler, howa-kosmos standart berkidijileri we kärhana standart berkidijileri ýaly standartlaşdyrylan we standartlaşdyrylan berkidijilerdir. Standart däl berkidijiler heniz standart emele getirmedik berkidijilerdir. Ulanylyş çäginiň giňelmegi bilen, zymly däl berkidijileriň umumy meýli kem-kemden standart emele getirip, standart berkidijilere öwrüler; şeýle hem dürli çylşyrymly faktorlar sebäpli diňe ýörite bölek hökmünde ulanylyp bilinýän käbir standart däl berkidijiler bar.
4. Geometrik gurluşyň ywuk aýratynlyklaryny öz içine alýandygyna ýa-da saklamaýandygyna görä klassifikasiýa
Geometrik gurluşyň rezbaly aýratynlyklaryny öz içine alyp-almaýandygyna görä, berkidijiler rezbaly berkidijilere (boltlar, gaýkalar we ş.m.) we rezbaly däl berkidijilere (şaýbalar, saklaýjy halkalar, iňňeler, adaty perçinler, halkaly oýuk perçinler we ş.m.) bölünýär.
Üzükli berkidijiler, sapaklaryň kömegi bilen birleşdirýän berkidijilerdir. Üzükli berkidijiler has köp bölümlere bölünip bilner.
Sapyň görnüşine görä, dişli berkidijiler metrik dişli berkidijilere, imperial birmeňzeş dişli berkidijilere we ş.m. bölünýär.
Ene bedeniň emele gelş aýratynlyklaryna görä, dişli berkidijiler daşarky dişli berkidijilere (boltlar, ştiftler ýaly), içki dişli berkidijilere (gaýkalar, öz-özünden berkidilýän gaýkalar, ýokary berkidilýän gaýkalar ýaly) we içki we daşarky dişli berkidijilere (dişli vtulkalar ýaly) bölünýär.
Berkidijidäki sapaklaryň ýerleşiş häsiýetlerine görä, daşarky sapakly berkidijiler wintlere, boltlara we ştiftlere bölünýär.
5. Material boýunça klassifikasiýa
Dürli materiallaryň ulanylyşyna görä, berkidijiler uglerod gurluşly polat berkidijilere, legirlenen gurluşly polat berkidijilere, poslamaýan polat berkidijilere, ýokary temperaturaly legirlenen berkidijilere, alýumin legirlenen berkidijilere, titan legirlenen berkidijilere, titan-niobiý legirlenen berkidijilere we metal däl berkidijilere bölünýär.
6. Esasy galyplama prosesiniň usulynyň klassifikasiýasyna görä
Formalaşdyrmagyň dürli usullaryna görä, berkidijileri üýşüriji berkidijilere (meselem, alýumin lehimli perçinler), kesiji berkidijilere (meselem, altyburçlukly çybyklary kesmek we wintleri we gaýkalary işläp taýýarlamak) we kesiji düwünli berkidijilere (meselem, köp wintler, boltlar we ýokary berkidiji boltlar) bölmek bolýar. Üýşüriji sowuk üýşüriji we gyzgyn (ýyly) bölmek bolýar..
7. Soňky ýüzleý işleniş ýagdaýyna görä klassifikasiýa
Ýüziň soňky işleniş derejesindäki tapawutlara görä, berkidijiler işlenilmedik berkidijilere we işlenilen berkidijilere bölünýär. Işlenilmedik berkidijiler, adatça, hiç hili ýörite işlenişden geçmeýär we galyplama we ýylylyk bilen işleniş proseslerinden geçenden soň zerur arassalaýyşdan soň saklamaga goýlup we iberilip bilner. Berkidijileri işleniş, ýüziň işleniş görnüşi berkidijiniň ýüziň işleniş bölüminde jikme-jik beýan edilýär. Sink bilen örtülen berkidijilerden soň sink bilen örtülen berkidijiler, kadmiý bilen örtülen berkidijilerden soň kadmiý bilen örtülen berkidijiler, berkidijileri oksidleşdirenden soň berkidijileri oksidleşdirýän we ş.m. diýlip atlandyrylýar.
8. Güýje görä klassifikasiýa
Dürli berkliklerine görä, berkidijiler pes berkidijiler, ýokary berkidijiler, ýokary berkidijiler we örän ýokary berkidijiler 4 kategoriýa bölünýär. Berkidijiler senagaty 8.8-den aşak derejeli ýa-da nominal dartgynlyk güýji 800MPa-dan az bolan berkidijiler pes berkidijiler diýlip atlandyrylýar, mehaniki häsiýetleri 8.8 bilen 12.9 aralygyndaky ýa-da nominal dartgynlyk güýji 800MPa-1200MPa aralygynda bolan berkidijiler ýokary berkidijiler diýlip atlandyrylýar, nominal dartgynlyk güýji 1200MPa-1500MPa aralygynda bolan berkidijiler ýokary berkidijiler diýlip atlandyrylýar, nominal dartgynlyk güýji 1500MPa-dan ýokary bolan berkidijiler örän ýokary berkidijiler diýlip atlandyrylýar.
9. Iş ýüküniň klassifikasiýasynyň häsiýetini mysal getirip görüň
Iş ýüküniň häsiýetindäki tapawutlara görä, berkidijiler iki kategoriýa bölünýär: dartgyn we kesiş görnüşi. Dartgyn berkidijiler esasan dartgyn ýüküne ýa-da çekiş-kesiş kompozit ýüküne sezewar bolýar; kesiş berkidijiler esasan kesiş ýüküne sezewar bolýar. Dartgyn berkidijiler we kesiş berkidijiler nominal steržen diametriniň çydamlylygynda we dişli berkidijiler dişiniň uzynlygynda we ş.m. Käbir tapawutlar bar.
10. Ýygnamak işiniň talaplaryna görä klassifikasiýa
Ýygnamak operasiýasynyň talaplaryndaky tapawutlara görä, berkidijiler bir taraply birikdiriji berkidijilere (kör birikdiriji berkidijiler diýlip hem atlandyrylýar) we iki taraply birikdiriji berkidijilere bölünýär. Bir taraply birikdiriji berkidijiler diňe bir tarapa birikdirilmelidir, operasiýany tamamlamak üçin ýygnamak gerek.
11. Gurluşyň sökülip bilinýändigine ýa-da sökülip bilinmeýändigine görä klassifikasiýa
Gurluşyň sökülip bilinýändigine ýa-da sökülmeýändigine görä, berkidijiler aýrylýan berkidijilere we aýrylmaýan berkidijilere bölünýär. Aýrylýan berkidijiler - bu sökülmeli we gurnamadan soň ulanylyş prosesinde sökülip bilinýän berkidijilerdir, mysal üçin, boltlar, wintler, umumy gaýkalar, şaýbalar we ş.m. Aýrylmaýan berkidijilerdir. Aýrylmaýan berkidijiler gurnama degişlidir, ulanylyş prosesinde we onuň berkidijileri sökülmeýär; sökülmeli, bu görnüşli berkidijiler hem sökülip bilner, ýöne köplenç berkidijilere ýa-da ulgama baglanyşyklara eltýär, sebäbi berkidijilere, şol sanda dürli perçinlere, ýokary berkidiji boltlara, ştiftlere, ýokary berkidiji gaýkalara we ş.m. zyýan ýetýär.
12. Tehniki mazmun boýunça kategoriýalara bölünýär
Dürli tehniki mazmuna görä, berkidijiler 3 derejä bölünýär: pes derejeli, orta derejeli we ýokary derejeli. Berkidijiler senagaty iň ýokary bellikleme takyklygyna öwrenişen, 7-den ýokary bolmadyk, berkligi 800MPa-dan az bolan umumy maksatly materiallaryň berkidijileri pes derejeli berkidijiler diýlip atlandyrylýar, şeýle berkidijiler tehniki taýdan kyn däl, tehnologiki mazmuny pes we goşmaça gymmaty az; bellikleme takyklygy 6 ýa-da 5, berkligi 800MPa-1200MPa aralygynda bolar, material belli bir derejede tehniki kynçylyk derejesine eýe bolan orta derejeli berkidijiler diýlip atlandyrylýan berkidijilere belli bir talaplara eýedir, berkidijiler we beýleki tehniki mazmun. Berkidijiler belli bir tehniki kynçylyga, belli bir tehniki mazmuna we goşmaça gymmata eýedir; iň ýokary bellikleme takyklygy 5 derejeden ýokary ýa-da berkligi 1200MPa-dan ýokary ýa-da ýadawlyga garşy talaplara, ýa-da temperatura garşy süýşme talaplaryna, ýa-da ýörite korroziýa garşy we ýaglama talaplaryna, meselem, ýokary derejeli berkidijiler diýlip atlandyrylýan ýörite materiallaryň berkidijilerine mahsus bolan şeýle berkidijiler tehniki taýdan kyn, ýokary tehniki mazmuna we goşmaça gymmata eýedir.
Berkidiji enjamlary kategoriýalaşdyrmagyň başga-da köp usullary bar, mysal üçin, berkidiji enjamlaryň baş gurluşyna görä klassifikasiýa we ş.m. sanawa girizilmeýär. Materiallaryň, enjamlaryň ulgamlarynyň we proses serişdeleriniň täzelenmeginiň dowam etmegi bilen, adamlar berkidiji enjamlary klassifikasiýa etmegiň täze usullaryny öňe sürmegiň zerurlygyna esaslanarlar.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 11-nji sentýabry
