Wstęp

Przedsiębiorstwa i rządy coraz częściej dostrzegają pilną potrzebę przeciwdziałania zmianom klimatu i redukcji emisji gazów cieplarnianych (GHG). Unia Europejska (UE) odgrywa kluczową rolę w globalnych działaniach na rzecz redukcji emisji, wdrażając różnorodne polityki i przepisy ułatwiające przejście na gospodarkę niskoemisyjną. Jednym z najnowszych rozporządzeń jest Mechanizm Dostosowania Granicznego w Ograniczeniach Węgla (CBAM).

Propozycja CBAM to znaczący krok w kierunku osiągnięcia celów klimatycznych UE, które obejmują redukcję emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 r. Została ona przedstawiona przez Komisję Europejską w lipcu 2021 r. i weszła w życie w maju 2023 r. W tym wpisie na blogu omówimy kluczowe cechy CBAM, sposób jego działania oraz jego potencjalny wpływ na przedsiębiorstwa i handel.

Jakie są cele CBAM?

CBAM został opracowany w celu rozwiązania problemu ucieczki emisji, czyli sytuacji, gdy firmy przenoszą swoją działalność do krajów o łagodniejszych przepisach środowiskowych, aby uniknąć kosztów związanych z przestrzeganiem polityki klimatycznej swojego kraju. Przeniesienie produkcji do krajów o niższych standardach klimatycznych może prowadzić do wzrostu globalnej emisji gazów cieplarnianych. Ucieczka emisji stawia również w niekorzystnej sytuacji branże UE, które muszą przestrzegać polityki klimatycznej.

UE dąży do zapobiegania ucieczce emisji dwutlenku węgla, obciążając importerów kosztami emisji związanych z produkcją towarów importowanych do UE. To zmotywowałoby firmy spoza UE do redukcji emisji dwutlenku węgla i przejścia na gospodarkę niskoemisyjną. Firmy musiałyby płacić za swój ślad węglowy niezależnie od lokalizacji swojej działalności. Wyrównałoby to szanse dla unijnych gałęzi przemysłu, które muszą przestrzegać rygorystycznej polityki klimatycznej UE, i zapobiegłoby ich podważaniu przez import produktów z krajów o niższych standardach środowiskowych.

Co więcej, CBAM stworzyłby dodatkowe źródło dochodów dla UE, które mogłoby zostać wykorzystane do finansowania działań na rzecz klimatu i wspierania przejścia na zieloną gospodarkę. Oczekuje się, że w latach 2026–2030 CBAM będzie generować dochody szacowane na średnio około 1 miliarda euro rocznie dla budżetu UE.

CBAM: Jak to będzie działać?

CBAM zobowiązałby importerów do płacenia za emisje dwutlenku węgla związane z produkcją towarów importowanych do UE, stosując tę ​​samą metodologię, która jest stosowana wobec producentów z UE w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS). CBAM miałby polegać na nałożeniu na importerów obowiązku zakupu elektronicznych certyfikatów na pokrycie emisji związanych z produkcją towarów importowanych. Cena tych certyfikatów byłaby oparta na cenie emisji dwutlenku węgla w ramach ETS.

Mechanizm ustalania cen dla CBAM byłby podobny do mechanizmu ETS, z okresem stopniowego wprowadzania i stopniowym zwiększaniem zakresu produktów. CBAM będzie początkowo miał zastosowanie do importu towarów o wysokiej emisji dwutlenku węgla i największym ryzyku ucieczki emisji: cementu, żelaza i stali, aluminium, nawozów, energii elektrycznej i wodoru. Długoterminowym celem jest stopniowe rozszerzenie zakresu CBAM na szeroki zakres sektorów. Okres przejściowy CBAM rozpoczął się 1 października 2023 r. i potrwa do 1 stycznia 2026 r., kiedy to wejdzie w życie stały system. W tym okresie importerzy towarów objętych nowymi przepisami będą musieli zgłaszać jedynie emisje gazów cieplarnianych zawarte w ich imporcie (emisje bezpośrednie i pośrednie), bez konieczności dokonywania jakichkolwiek płatności finansowych lub dostosowań. Stopniowe wprowadzanie dałoby importerom i eksporterom czas na dostosowanie się do nowego systemu i zapewniłoby płynne przejście na gospodarkę niskoemisyjną.

W dłuższej perspektywie CBAM obejmowałby wszystkie towary importowane do UE, które podlegają systemowi ETS. Oznacza to, że każdy produkt emitujący gazy cieplarniane w procesie produkcji byłby objęty systemem, niezależnie od kraju pochodzenia. CBAM zapewniłby również, że importerzy pokryją koszty emisji dwutlenku węgla związanej z produkcją importowanych towarów, co stanowiłoby zachętę dla przedsiębiorstw do zmniejszania śladu węglowego i przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną.

Istnieją jednak pewne wyjątki od CBAM. Na przykład import z krajów, które wdrożyły równoważne mechanizmy ustalania cen emisji dwutlenku węgla, byłby zwolniony z CBAM. Ponadto mali importerzy i eksporterzy, którzy nie przekraczają określonego progu, również byliby zwolnieni z CBAM.

Jaki jest potencjalny wpływ CBAM?

Oczekuje się, że propozycja CBAM będzie miała znaczący wpływ na ceny emisji dwutlenku węgla i handel emisjami w UE. Wymagając od importerów zakupu certyfikatów węglowych w celu pokrycia emisji związanych z produkcją towarów importowanych, CBAM stworzy nowy popyt na certyfikaty węglowe i potencjalnie podniesie cenę emisji dwutlenku węgla w systemie ETS. W tym kontekście oczekuje się, że CBAM przyczyni się do redukcji emisji gazów cieplarnianych i złagodzenia skutków zmiany klimatu. Jednak wpływ CBAM na środowisko będzie zależał od ceny emisji dwutlenku węgla i zakresu produktów objętych systemem.

Wpływ CBAM na międzynarodowe porozumienia handlowe i klimatyczne jest nadal niepewny. Niektóre kraje wyraziły obawy, że CBAM może naruszać zasady Światowej Organizacji Handlu (WTO). UE stwierdziła jednak, że CBAM jest w pełni zgodny z zasadami WTO i zasadami uczciwej konkurencji oraz ochrony środowiska. Co więcej, CBAM mógłby potencjalnie zachęcić inne kraje do wdrożenia własnych mechanizmów ustalania cen emisji dwutlenku węgla i przyczynić się do globalnych wysiłków na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych i łagodzenia skutków zmian klimatu.

Wniosek

Podsumowując, CBAM stanowi istotny krok w kierunku osiągnięcia celów klimatycznych UE i zapewnienia równych szans dla unijnego przemysłu. Zapobiegając ucieczce emisji i zachęcając firmy do zmniejszania śladu węglowego, CBAM zwiększyłby skuteczność unijnych wysiłków na rzecz redukcji emisji i przyczyniłby się do globalnych działań na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych i łagodzenia skutków zmian klimatu. Jednak wpływ CBAM na ceny emisji dwutlenku węgla, handel emisjami, handel międzynarodowy i środowisko będzie zależał od szczegółów jego wdrożenia oraz reakcji innych krajów i zainteresowanych stron.