E ai ki te whakamāramatanga a te papakupu mō te tupuhi tino tika, "he huinga onge o ngā āhuatanga takitahi e puta ai he hua kino pea". Ināianei, ka puta ake tēnei kōrero i ia rā i roto i te umanga whakapiri, nō reira i konei i te Fastener + Fixing Magazine i whakaaro mātou me tūhura mēnā he tika.
Ko te papamuri, ko te mate urutā coronavirus me ngā mea katoa e pā ana ki tēnei. I te taha pai, kei te piki haere te tono i roto i te nuinga o ngā ahumahi, ā, i roto i te nuinga o ngā wā ka eke ki ngā taumata tata ki te rekoata, i te mea ka ora ake te nuinga o ngā ōhanga mai i ngā here Covid-19. Kia mau tonu tēnei āhua mō te wā roa, ā, ko aua ōhanga e pāngia tonutia ana e te huaketo ka tīmata ki te piki i te pihi whakaora.
Ko te wāhi e tīmata ai te wetewete i tēnei katoa ko te taha tuku, e pā ana ki te nuinga o ngā umanga hanga, tae atu ki ngā whakapiri. Kei hea te tīmatanga? Ngā rauemi mata mō te hanga rino; te wātea me te utu o tētahi momo rino me te maha atu o ngā konganuku? Te wātea me te utu o te utanga ipu o te ao? Te wātea o ngā kaimahi? Ngā mehua hokohoko whakaitiiti?
Kāore te kaha o te rino o te ao e rite ana ki te pikinga o te tono. Haunga a Haina, i te wā i pā mai ai te Covid-19, me puhoi te hokinga mai o te kaha o te rino mai i te kati whānui. Ahakoa he pātai kei te hoki whakamuri te umanga rino kia piki ake ai ngā utu, kāore e kore he take hanganga mō te whakaroa. He uaua te kati i te oumu pupuhi, ā, he nui ake te wā me te kaha ki te tīmata anō.
He whakaritenga anō hoki tēnei mō te nui o te tono kia mau tonu ai te tukanga whakaputa 24/7. Inaa, i piki ake te whakaputanga maitai mata o te ao ki te 487 tana mita i te hauwhā tuatahi o te tau 2021, tata ki te 10% teitei ake i te wā kotahi i te tau 2020, ko te whakaputanga i te hauwhā tuatahi o te tau 2020 kāore i tino rerekē mai i te wā kotahi o te tau kua hipa1 – nō reira he tipu whakaputa tūturu. Heoi, kāore i te ōrite tēnei tipu. I piki ake te whakaputanga i Āhia mā te 13% i te hauwhā tuatahi o te tau 2021, e pā ana ki Haina. I piki ake te whakaputanga o te EU mā te 3.7% i ia tau, engari i heke iho te whakaputanga o Amerika Te Raki neke atu i te 5%. Heoi, kei te piki haere tonu te tono o te ao i te tuku, me te pikinga utu. Ko te mea tino whakararuraru i roto i ngā huarahi maha ko te roa o ngā wā tuku i te tuatahi neke atu i te whā ngā wā, ā, inaianei kua nui atu i tērā, mena kei te wātea.
I te pikinga ake o te hanga maitai, kua piki ake te utu o ngā rauemi mata ki ngā taumata teitei rawa atu. I te wā e tuhi ana i tēnei tuhinga, kua hipa ake ngā utu o te rino i te taumata rekoata o te tau 2011, ā, kua piki ki te $200/t. Kua piki ake hoki ngā utu o te waro kōka me ngā utu o te maitai para.
He maha ngā wheketere whakapiripiri huri noa i te ao e kore e whakaae ki ngā ota ahakoa te utu, ahakoa mai i ngā kaihoko nui noa, nā te mea kāore e taea e rātou te pupuri i ngā waea kia haumaru. Ko te wā whakaputa i Āhia e 8 ki te 10 marama te tikanga mēnā ka whakaaetia he ota, ahakoa kua rongo tātou i ētahi tauira neke atu i te tau.
Ko tētahi atu āhuatanga e piki haere ana te pūrongo ko te korenga o ngā kaimahi whakaputa. I ētahi whenua, koinei te hua o ngā pakarutanga me/ngā herenga o te mate korona, ā, ko Īnia te mea tino pāngia. Heoi, ahakoa i roto i ngā whenua he iti rawa ngā taumata mate, pērā i a Taiwan, kāore e taea e ngā wheketere te utu i ngā kaimahi e tika ana, he pūkenga, he aha atu rānei, hei whakatutuki i te hiahia e tipu haere ana. Mō Taiwan, ko te hunga e whai ana i ngā purongo mō te korenga o ngā semiconductor o te ao ka mōhio kei te pāngia te whenua e te tauraki onge e pā ana ki te rāngai whakaputa katoa.
E rua ngā hua e kore e taea te karo. Kāore e taea e ngā kaihanga me ngā kaituku whakapiri te utu i ngā taumata pikinga utu tino teitei o nāianei—mēnā ka ora tonu rātou hei pakihi—me piki ake ngā utu nui. He mea noa ināianei te korenga o ētahi momo whakapiri i roto i te mekameka tuku tohatoha. Nō nā tata nei i whiwhi tētahi kaihokohoko rarawe i neke atu i te 40 ngā ipu tīwiri – neke atu i te rua hautoru i tonoa i muri, ā, kāore e taea te matapae āhea ka whiwhihia he taonga anō.
Kātahi anō ka tae mai te umanga utanga o te ao, kua ono marama nei e pāngia ana e te korenga nui o ngā ipu. Nā te tere o te whakaoranga o Haina i te mate urutā i puta ai te raruraru, i kino ake ai nā te tono i te wā tino nui o te Kirihimete. I muri mai ka pā te mate urutā ki te whakahaere ipu, inā koa i Amerika Te Raki, ka whakaroa i te hokinga mai o ngā pouaka ki ō rātou takenga mai. I te tīmatanga o te tau 2021, kua rua ngā utu kaipuke—i ētahi wā e ono ngā wā i tō te tau i mua. I te tīmatanga o Poutū-te-rangi, kua paku pai ake te tuku ipu, ā, kua heke ngā utu utanga.
Tae noa ki te 23 o Poutū-te-rangi, e ono ngā rā i noho ai tētahi kaipuke ipu 400m te roa ki te Awa o Suez. Kāore pea tēnei e roa te āhua, engari e iwa marama pea te roa mō te umanga utanga ipu o te ao kia tino rite. He tino nui ngā kaipuke ipu e rere ana i te nuinga o ngā huarahi, ahakoa e whakaroahia ana hei penapena wahie, e whā noa iho pea ngā "huringa" katoa e oti ana i te tau. Nō reira, ko te whakaroa e ono ngā rā, me te noho pūmau o te tauranga e haere tahi ana me tēnei, ka kore e taurite ngā mea katoa. Kua ngaro ngā kaipuke me ngā pouaka inaianei.
I te tīmatanga o tēnei tau, i puta ngā whakahē mō te whakawhāiti a te umanga kaipuke i te kaha ki te whakapiki i ngā utu utanga. Tērā pea. Heoi, e whakaatu ana te pūrongo hou he iti iho i te 1% o te rōpū ipu o te ao e noho mangere ana i tēnei wā. Kei te tonoa ngā kaipuke hou, nui ake – engari kāore e tonoa kia tae ki te tau 2023. He mea nui rawa te wātea o ngā kaipuke, e ai ki ngā pūrongo kei te nekehia e ēnei raina ngā kaipuke ipu iti ake ki ngā huarahi moana hohonu, ā, he take pai – ki te kore e ranea a Ever Given – kia whakarite kia inihuatia ō ipu.
Nā reira, kei te piki haere ngā utu utanga, ā, e whakaatu ana i ngā tohu kei te hipa i te tihi o Pēpuere. Anō, ko te mea nui ko te wātea - ā, kāore. Ae, i te huarahi mai i Āhia ki te Raki o Ūropi, ka kīia ki ngā kawemai kāore he wāhi wātea tae noa ki Hune. I whakakorehia te haerenga nā te mea kāore te kaipuke i te tūnga. Kei te whakamahia kētia ngā ipu hou, e rua te utu nā te maitai. Heoi, ko te pupū o te tauranga me te puhoi o te hokinga mai o ngā pouaka he āwangawanga nui tonu. Ko te āwangawanga inaianei ko te wā tihi kāore i tawhiti; kua whiwhi ngā kaihoko o Amerika i te pikinga ōhanga mai i te mahere whakaora a te Perehitini Biden; ā, i te nuinga o ngā ōhanga, kei te pupuri ngā kaihoko i ngā penapena me te hiahia ki te whakapau moni.
I kōrerotia e mātou ngā pānga ture? Kua whakatakotohia e te Perehitini Trump ngā utu tāke "Wāhanga 301" o Amerika mō ngā here me ētahi atu hua i kawemai mai i Haina. Tae noa mai ki tēnei wā, kua whiriwhiria e te Perehitini hou a Joe Biden te pupuri i ngā utu tāke ahakoa te whakataunga a te WTO i muri mai e takahi ana ngā utu tāke i ngā ture hokohoko o te ao. Ko ngā rongoā hokohoko katoa ka whakapohehe i ngā mākete—koinā te mea i hangaia ai rātou, ahakoa he maha ngā wā ka puta he hua kāore i te whakaarohia. Nā ēnei utu tāke i huri ai ngā ota here nui o Amerika mai i Haina ki ētahi atu puna Āhia, tae atu ki a Vietnam me Taiwan.
I te marama o Tīhema 2020, i tīmatahia e te Komihana o Ūropi ngā tikanga ārai-tuku i ngā here i kawemai mai i Haina. Kāore e taea e te maheni te whakahē i ngā kitenga a te komiti — ka whakaputaina he "whakaaturanga i mua" o āna tikanga wā poto i te marama o Hune. Heoi, ko te noho o te rangahau te tikanga e mōhio ana ngā kaikawe mai ki te taumata taripa o mua o te 85% mō ngā here, ā, e mataku ana rātou ki te tuku ota mai i ngā wheketere Haina, ka tae mai pea i muri i a Hūrae, i te wā e whakaritea ana kia whakatinanahia ngā tikanga wā poto. I tetahi atu taha, i whakakahore ngā wheketere Haina ki te tango ota nā te wehi kei whakakorehia mēnā ka whakatinanahia ngā tikanga ārai-tuku.
I te mea kua mimiti kē ngā kaihoko kawemai o Amerika i te kaha ki ētahi atu wāhi o Āhia, he mea nui ngā taonga rino ki reira, he iti noa iho ngā kōwhiringa a ngā kaihoko kawemai o Ūropi. Ko te raruraru, nā ngā here haereere o te mate korona kua tata kore e taea te aromatawai i te kounga me ngā kaha hanga i ngā arotakenga ā-tinana o ngā kaiwhakarato hou.
Kātahi ka tuku ota ki Ūropi. Ehara i te mea ngāwari. E ai ki ngā pūrongo, kua nui rawa te kaha whakaputa whakapiripiri a Ūropi, ā, kāore he rauemi mata tāpiri e wātea ana. Ko ngā ārai maitai, e whakatakoto ana i ngā herenga mō ngā kawemai waea me te pae, e whakawhāiti ana hoki i te ngāwari ki te tiki waea mai i waho o te EU. Kua rongo mātou ko ngā wā arahi mō ngā wheketere whakapiripiri a Ūropi (mehemea kua rite rātou ki te tango ota) kei waenga i te 5 me te 6 marama.
Whakarāpopototia ngā whakaaro e rua. Tuatahi, ahakoa te ture o ngā mahi ārai-tuku ki ngā herenga Hainamana, kāore te wā e kino ake. Mena ka whakatakotoria he taake teitei pērā i te tau 2008, ka pā kino ngā hua ki te umanga kai herenga Pākehā. Ko tētahi atu whakaaro ko te whakaaroaro noa ki te hiranga tūturu o ngā herenga. Ehara i te mea mō te hunga anake i roto i te umanga e aroha ana ki ēnei miihini iti, engari mō te hunga katoa i roto i te umanga kaihoko - e maia ana mātou ki te kī - he maha ngā wā e whakaiti ana, e tango ana i a rātou hei mea noa. He onge te kotahi ōrau o te uara o te hua kua oti, o te hanganga rānei, ngā herenga. Engari ki te kore rātou i te noho, kāore e taea te mahi i te hua, i te hanganga rānei. Ko te mea pono mō tetahi kaihoko herenga i tēnei wā ko te haere tonu o te tuku ka nui ake ngā utu, ā, he pai ake te whakaae ki ngā utu teitei ake i te whakamutu i te whakaputa.
Nā, ko te tupuhi tino tika? He maha ngā whakapae mō te hunga pāpāho he ngāwari ki te whakanui rawa. I tēnei take, e whakapae ana mātou, mēnā he mea, ka whakapaehia mātou mō te whakaiti i te mooni.
I uru atu a Will ki te maheni Fastener + Fixing i te tau 2007, ā, kua 14 tau ia e wheako ana i ngā āhuatanga katoa o te umanga whakapiri – te uiuinga i ngā tino tangata o te umanga me te toro atu ki ngā kamupene me ngā whakaaturanga matua huri noa i te ao.
Ko Will te kaiwhakahaere o te rautaki ihirangi mō ngā papaaho katoa, ā, ko ia te kaitiaki o ngā paerewa ētita rongonui o te maheni.
Wā tuku: Hanuere-19-2022





